∣ a 11 a 12 a 21 a 22 ∣ = a 11 a 22 − a 12 a 21 , a i j \begin{vmatrix}a_{11} & a_{12} \\a_{21} & a_{22}\end{vmatrix}= a_{11}a_{22} - a_{12}a_{21},a_{ij} a 11 a 21 a 12 a 22 = a 11 a 22 − a 12 a 21 , a ij 中 i i i 代表行,j j j 代表列
同二阶行列式的定义类似,三阶行列式的定义如下:
定义 九个数 a i j ( i , j = 1 , 2 , 3 ) a_{ij} \ (i,j=1,2,3) a ij ( i , j = 1 , 2 , 3 ) 排成三行三列,两边加竖线,称为三阶行列式,它表示一个数,其定义式为:
∣ a 11 a 12 a 13 a 21 a 22 a 23 a 31 a 32 a 33 ∣ = a 11 a 22 a 33 + a 12 a 23 a 31 + a 13 a 21 a 32 − a 13 a 22 a 31 − a 12 a 21 a 33 − a 11 a 23 a 32 . \begin{vmatrix}a_{11} & a_{12} & a_{13} \\a_{21} & a_{22} & a_{23} \\a_{31} & a_{32} & a_{33}\end{vmatrix}= a_{11}a_{22}a_{33} + a_{12}a_{23}a_{31} + a_{13}a_{21}a_{32} - a_{13}a_{22}a_{31} - a_{12}a_{21}a_{33} - a_{11}a_{23}a_{32}. a 11 a 21 a 31 a 12 a 22 a 32 a 13 a 23 a 33 = a 11 a 22 a 33 + a 12 a 23 a 31 + a 13 a 21 a 32 − a 13 a 22 a 31 − a 12 a 21 a 33 − a 11 a 23 a 32 .
上三角行列式 ∣ a 11 a 12 a 13 0 a 22 a 23 0 0 a 33 ∣ = a 11 a 22 a 33 \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ 0 & a_{22} & a_{23} \\ 0 & 0 & a_{33} \end{vmatrix} = a_{11}a_{22}a_{33} a 11 0 0 a 12 a 22 0 a 13 a 23 a 33 = a 11 a 22 a 33
下三角行列式 ∣ a 11 0 0 a 21 a 22 0 a 31 a 32 a 33 ∣ = a 11 a 22 a 33 \begin{vmatrix} a_{11} & 0 & 0 \\ a_{21} & a_{22} & 0 \\ a_{31} & a_{32} & a_{33} \end{vmatrix} = a_{11}a_{22}a_{33} a 11 a 21 a 31 0 a 22 a 32 0 0 a 33 = a 11 a 22 a 33
对三角行列式 ∣ a 11 0 0 0 a 22 0 0 0 a 33 ∣ = a 11 a 22 a 33 \begin{vmatrix} a_{11} & 0 & 0 \\ 0 & a_{22} & 0 \\ 0 & 0 & a_{33} \end{vmatrix} = a_{11}a_{22}a_{33} a 11 0 0 0 a 22 0 0 0 a 33 = a 11 a 22 a 33
n 阶行列式定义 :对于 n n n 阶行列式的概念,大家要有一个简单的了解: ∣ a 11 a 12 … a 1 n a 21 a 22 … a 2 n ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 a n 2 … a n n ∣ \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & \dots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \dots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{n1} & a_{n2} & \dots & a_{nn} \end{vmatrix} a 11 a 21 ⋮ a n 1 a 12 a 22 ⋮ a n 2 … … … a 1 n a 2 n ⋮ a nn
是所有取自不同行不同列的 n n n 个元素的乘积 a 1 j 1 a 2 j 2 ⋯ a n j n a_{1j_1}a_{2j_2}\cdots a_{nj_n} a 1 j 1 a 2 j 2 ⋯ a n j n 的代数和,这里 j 1 j 2 ⋯ j n j_1j_2\cdots j_n j 1 j 2 ⋯ j n 是 1 , 2 , … , n 1,2,\dots,n 1 , 2 , … , n 的一个排列。 当 j 1 j 2 ⋯ j n j_1j_2\cdots j_n j 1 j 2 ⋯ j n 是偶排列时,该项的前面带正号;当 j 1 j 2 ⋯ j n j_1j_2\cdots j_n j 1 j 2 ⋯ j n 是奇排列时,该项的前面带负号,
即 ∣ a 11 a 12 … a 1 n a 21 a 22 … a 2 n ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 a n 2 … a n n ∣ = ∑ j 1 j 2 ⋯ j n ( − 1 ) τ ( j 1 j 2 ⋯ j n ) a 1 j 1 a 2 j 2 ⋯ a n j n . \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & \dots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \dots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{n1} & a_{n2} & \dots & a_{nn} \end{vmatrix} = \sum_{j_1j_2\cdots j_n} (-1)^{\tau(j_1j_2\cdots j_n)} a_{1j_1}a_{2j_2}\cdots a_{nj_n}. a 11 a 21 ⋮ a n 1 a 12 a 22 ⋮ a n 2 … … … a 1 n a 2 n ⋮ a nn = ∑ j 1 j 2 ⋯ j n ( − 1 ) τ ( j 1 j 2 ⋯ j n ) a 1 j 1 a 2 j 2 ⋯ a n j n .
这里 ∑ j 1 j 2 ⋯ j n \sum\limits_{j_1j_2\cdots j_n} j 1 j 2 ⋯ j n ∑ 表示对所有 n n n 阶排列求和。式 (1) 称为 n n n 阶行列式的完全展开式。
【注】 所谓排列是指由 n n n 个数 1 , 2 , … , n 1,2,\dots,n 1 , 2 , … , n 所构成的一个有序数组,通常用 j 1 j 2 ⋯ j n j_1j_2\cdots j_n j 1 j 2 ⋯ j n 表示 n n n 阶排列,显然共有 n ! n! n ! 个 n n n 阶排列。
一个排列中,如果一个大的数排在小的数之前,就称这两个数构成一个逆序。一个排列的逆序总数称为这个排列的 逆序数 。用 τ ( j 1 j 2 ⋯ j n ) \tau(j_1j_2\cdots j_n) τ ( j 1 j 2 ⋯ j n ) 表示排列 j 1 j 2 ⋯ j n j_1j_2\cdots j_n j 1 j 2 ⋯ j n 的逆序数。
如果一个排列的逆序数是偶数,则称这个排列为 偶排列 ,否则称之为 奇排列 。
例如,a 12 a 24 a 33 a 41 a_{12}a_{24}a_{33}a_{41} a 12 a 24 a 33 a 41 是四阶行列式中的一项,那么该项所带的符号由 τ ( 2431 ) = 1 + 2 + 1 = 4 \tau(2431)=1+2+1=4 τ ( 2431 ) = 1 + 2 + 1 = 4 (即 2 有 1 个逆序,4 有 2 个逆序,3 有 1 个逆序)确定,是偶排列,故取正号。(看数字后面有几个比它小的就有几个逆序)
又如,a 13 a 25 a 31 a 42 a 54 a_{13}a_{25}a_{31}a_{42}a_{54} a 13 a 25 a 31 a 42 a 54 是五阶行列式中的一项,由 τ ( 35124 ) = 2 + 3 = 5 \tau(35124)=2+3=5 τ ( 35124 ) = 2 + 3 = 5 是奇排列,故在行列式中应取负号。
排列 n ( n − 1 ) ⋯ 321 n(n-1)\cdots321 n ( n − 1 ) ⋯ 321 的逆序数为:N ( n ( n − 1 ) ⋯ 321 ) = n ( n − 1 ) 2 N(n(n-1)\cdots321) = \frac{n(n-1)}{2} N ( n ( n − 1 ) ⋯ 321 ) = 2 n ( n − 1 )
当 n = 4 k n = 4k n = 4 k 时:n ( n − 1 ) 2 = 4 k ( 4 k − 1 ) 2 = 2 k ( 4 k − 1 ) \frac{n(n-1)}{2} = \frac{4k(4k-1)}{2} = 2k(4k-1) 2 n ( n − 1 ) = 2 4 k ( 4 k − 1 ) = 2 k ( 4 k − 1 ) 结果为偶数,排列为 偶排列 。
当 n = 4 k + 1 n = 4k+1 n = 4 k + 1 时:n ( n − 1 ) 2 = ( 4 k + 1 ) ⋅ 4 k 2 = ( 4 k + 1 ) ⋅ 2 k \frac{n(n-1)}{2} = \frac{(4k+1) \cdot 4k}{2} = (4k+1) \cdot 2k 2 n ( n − 1 ) = 2 ( 4 k + 1 ) ⋅ 4 k = ( 4 k + 1 ) ⋅ 2 k 结果为偶数,排列为 偶排列 。
当 n = 4 k + 2 n = 4k+2 n = 4 k + 2 时:n ( n − 1 ) 2 = ( 4 k + 2 ) ( 4 k + 1 ) 2 = ( 2 k + 1 ) ( 4 k + 1 ) \frac{n(n-1)}{2} = \frac{(4k+2)(4k+1)}{2} = (2k+1)(4k+1) 2 n ( n − 1 ) = 2 ( 4 k + 2 ) ( 4 k + 1 ) = ( 2 k + 1 ) ( 4 k + 1 ) 结果为奇数,排列为 奇排列 。
当 n = 4 k + 3 n = 4k+3 n = 4 k + 3 时:n ( n − 1 ) 2 = ( 4 k + 3 ) ( 4 k + 2 ) 2 = ( 4 k + 3 ) ( 2 k + 1 ) \frac{n(n-1)}{2} = \frac{(4k+3)(4k+2)}{2} = (4k+3)(2k+1) 2 n ( n − 1 ) = 2 ( 4 k + 3 ) ( 4 k + 2 ) = ( 4 k + 3 ) ( 2 k + 1 ) 结果为奇数,排列为 奇排列 。
定义 在一个排列中,将某两个元素对调位置而其余元素保持不变的操作称为 对换 。
定理 对换一次改变排列的奇偶性。
推论 1 奇排列变成标准排列的对换次数为奇数,偶排列变成标准排列的对换次数为偶数。
推论 2 由于 n n n 个不同元素的全排列总数为 n ! n! n ! ,在 n n n 个不同元素的全排列中,奇偶排列各占一半,均为 n ! 2 \dfrac{n!}{2} 2 n ! 个。
记
∣ A ∣ = ∣ a 11 a 12 … a 1 n a 21 a 22 … a 2 n ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 a n 2 … a n n ∣ , ∣ A T ∣ = ∣ a 11 a 21 … a n 1 a 12 a 22 … a n 2 ⋮ ⋮ ⋮ a 1 n a 2 n … a n n ∣ , |A|= \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & \dots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \dots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{n1} & a_{n2} & \dots & a_{nn} \end{vmatrix}, \quad |A^\text{T}|= \begin{vmatrix} a_{11} & a_{21} & \dots & a_{n1} \\ a_{12} & a_{22} & \dots & a_{n2} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{1n} & a_{2n} & \dots & a_{nn} \end{vmatrix}, ∣ A ∣ = a 11 a 21 ⋮ a n 1 a 12 a 22 ⋮ a n 2 … … … a 1 n a 2 n ⋮ a nn , ∣ A T ∣ = a 11 a 12 ⋮ a 1 n a 21 a 22 ⋮ a 2 n … … … a n 1 a n 2 ⋮ a nn ,
行列式 ∣ A T ∣ |A^\text{T}| ∣ A T ∣ 称为 ∣ A ∣ |A| ∣ A ∣ 的 转置行列式 。
性质 1
经过转置,行列式的值不变,即 ∣ A T ∣ = ∣ A ∣ |A^\text{T}| = |A| ∣ A T ∣ = ∣ A ∣ 。
以三阶行列式为例:
∣ a 1 a 2 a 3 b 1 b 2 b 3 c 1 c 2 c 3 ∣ = ∣ a 1 b 1 c 1 a 2 b 2 c 2 a 3 b 3 c 3 ∣ . \begin{vmatrix} a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1 & b_2 & b_3 \\ c_1 & c_2 & c_3 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix}. a 1 b 1 c 1 a 2 b 2 c 2 a 3 b 3 c 3 = a 1 a 2 a 3 b 1 b 2 b 3 c 1 c 2 c 3 .
由此可知行列式 行的性质与列的性质是对等的 (以下性质均以三阶行列式为例说明)。
性质 2
两行(或列)互换位置,行列式的值变号。
特别地,两行(或列)相同,行列式的值为 0 0 0 。
性质 3
某行(或列)如有公因子 k k k ,则可把 k k k 提出行列式记号外(亦即用数 k k k 乘行列式 ∣ A ∣ |A| ∣ A ∣ 等于用 k k k 乘它的某行或列)。
特别地:
某行(或列)的元素全为 0 0 0 ,行列式的值为 0 0 0 。
若两行(或列)的元素对应成比例,行列式的值为 0 0 0 。
性质 4
如果行列式某行(或列)是两个元素之和,则可把行列式拆成两个行列式之和。
∣ a 1 + b 1 a 2 + b 2 a 3 + b 3 c 1 c 2 c 3 d 1 d 2 d 3 ∣ = ∣ a 1 a 2 a 3 c 1 c 2 c 3 d 1 d 2 d 3 ∣ + ∣ b 1 b 2 b 3 c 1 c 2 c 3 d 1 d 2 d 3 ∣ . \begin{vmatrix} a_1+b_1 & a_2+b_2 & a_3+b_3 \\ c_1 & c_2 & c_3 \\ d_1 & d_2 & d_3 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} a_1 & a_2 & a_3 \\ c_1 & c_2 & c_3 \\ d_1 & d_2 & d_3 \end{vmatrix} + \begin{vmatrix} b_1 & b_2 & b_3 \\ c_1 & c_2 & c_3 \\ d_1 & d_2 & d_3 \end{vmatrix}. a 1 + b 1 c 1 d 1 a 2 + b 2 c 2 d 2 a 3 + b 3 c 3 d 3 = a 1 c 1 d 1 a 2 c 2 d 2 a 3 c 3 d 3 + b 1 c 1 d 1 b 2 c 2 d 2 b 3 c 3 d 3 .
性质 5
把某行(或列)的 k k k 倍加到另一行(或列),行列式的值不变。
∣ a 1 a 2 a 3 b 1 b 2 b 3 c 1 c 2 c 3 ∣ = ∣ a 1 a 2 a 3 b 1 + k a 1 b 2 + k a 2 b 3 + k a 3 c 1 c 2 c 3 ∣ . \begin{vmatrix} a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1 & b_2 & b_3 \\ c_1 & c_2 & c_3 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1+ka_1 & b_2+ka_2 & b_3+ka_3 \\ c_1 & c_2 & c_3 \end{vmatrix}. a 1 b 1 c 1 a 2 b 2 c 2 a 3 b 3 c 3 = a 1 b 1 + k a 1 c 1 a 2 b 2 + k a 2 c 2 a 3 b 3 + k a 3 c 3 .
设 n n n 阶行列式 D = ∣ a i j ∣ D=|a_{ij}| D = ∣ a ij ∣ ,其元素满足反对称条件:a i j = − a j i , i , j = 1 , 2 , … , n a_{ij} = -a_{ji},\quad i,j=1,2,\dots,n a ij = − a j i , i , j = 1 , 2 , … , n 证明 当 n n n 为奇数时,行列式 D = 0 D=0 D = 0 。
反对称行列式特征
结论 :奇数阶反对称行列式的值为 0 0 0 。
对行列式取转置 : 根据行列式性质 1,转置不改变行列式的值:D = ∣ A T ∣ = ∣ 0 − a − b a 0 − c b c 0 ∣ D = |A^T| = \begin{vmatrix} 0 & -a & -b \\ a & 0 & -c \\ b & c & 0 \end{vmatrix} D = ∣ A T ∣ = 0 a b − a 0 c − b − c 0 D = ∣ A T ∣ = ∣ 0 − a − b a 0 − c b c 0 ∣ D = |A^T| = \begin{vmatrix} 0 & -a & -b \\ a & 0 & -c \\ b & c & 0 \end{vmatrix} D = ∣ A T ∣ = 0 a b − a 0 c − b − c 0
提取每行的公因子 − 1 -1 − 1 : 行列式有 3 行,提取公因子 ( − 1 ) 3 (-1)^3 ( − 1 ) 3 :D = ( − 1 ) 3 ∣ 0 a b − a 0 c − b − c 0 ∣ = − D D = (-1)^3 \begin{vmatrix} 0 & a & b \\ -a & 0 & c \\ -b & -c & 0 \end{vmatrix} = -D D = ( − 1 ) 3 0 − a − b a 0 − c b c 0 = − D D = ( − 1 ) 3 ∣ 0 a b − a 0 c − b − c 0 ∣ = − D D = (-1)^3 \begin{vmatrix} 0 & a & b \\ -a & 0 & c \\ -b & -c & 0 \end{vmatrix} = -D D = ( − 1 ) 3 0 − a − b a 0 − c b c 0 = − D
解方程 D = − D D=-D D = − D :2 D = 0 ⟹ D = 0 2D=0 \implies D=0 2 D = 0 ⟹ D = 0
推广到一般奇数阶
对于 n n n 阶反对称行列式(n n n 为奇数):
转置行列式 ∣ A T ∣ = ∣ A ∣ = D |A^T| = |A| = D ∣ A T ∣ = ∣ A ∣ = D 。
由反对称条件 a i j = − a j i a_{ij}=-a_{ji} a ij = − a j i ,转置后的行列式可表示为:∣ A T ∣ = ∣ − A ∣ = ( − 1 ) n ∣ A ∣ |A^T| = |-A| = (-1)^n |A| ∣ A T ∣ = ∣ − A ∣ = ( − 1 ) n ∣ A ∣
因为 n n n 为奇数,( − 1 ) n = − 1 (-1)^n=-1 ( − 1 ) n = − 1 ,故:D = − D ⟹ 2 D = 0 ⟹ D = 0 D = -D \implies 2D=0 \implies D=0 D = − D ⟹ 2 D = 0 ⟹ D = 0
当 n n n 为偶数时:D = ( − 1 ) 4 D = D D=(-1)^4 D = D D = ( − 1 ) 4 D = D 该式恒成立,因此 偶数阶反对称行列式的值不一定为 0 ,如 2 阶反对称行列式:
∣ 0 a − a 0 ∣ = a 2 ≠ 0 \begin{vmatrix} 0 & a \\ -a & 0 \end{vmatrix} = a^2 \neq 0 0 − a a 0 = a 2 = 0
在 n n n 阶行列式
D = ∣ a 11 a 12 … a 1 n a 21 a 22 … a 2 n ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 a n 2 … a n n ∣ D = \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & \dots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \dots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{n1} & a_{n2} & \dots & a_{nn} \end{vmatrix} D = a 11 a 21 ⋮ a n 1 a 12 a 22 ⋮ a n 2 … … … a 1 n a 2 n ⋮ a nn
中划去 a i j a_{ij} a ij 所在的第 i i i 行、第 j j j 列的元素,由剩下的元素按原来的位置排法构成的一个 n − 1 n-1 n − 1 阶行列式
∣ a 11 … a 1 , j − 1 a 1 , j + 1 … a 1 n ⋮ ⋮ ⋮ ⋮ a i − 1 , 1 … a i − 1 , j − 1 a i − 1 , j + 1 … a i − 1 , n a i + 1 , 1 … a i + 1 , j − 1 a i + 1 , j + 1 … a i + 1 , n ⋮ ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 … a n , j − 1 a n , j + 1 … a n n ∣ \begin{vmatrix} a_{11} & \dots & a_{1,j-1} & a_{1,j+1} & \dots & a_{1n} \\ \vdots & & \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{i-1,1} & \dots & a_{i-1,j-1} & a_{i-1,j+1} & \dots & a_{i-1,n} \\ a_{i+1,1} & \dots & a_{i+1,j-1} & a_{i+1,j+1} & \dots & a_{i+1,n} \\ \vdots & & \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{n1} & \dots & a_{n,j-1} & a_{n,j+1} & \dots & a_{nn} \end{vmatrix} a 11 ⋮ a i − 1 , 1 a i + 1 , 1 ⋮ a n 1 … … … … a 1 , j − 1 ⋮ a i − 1 , j − 1 a i + 1 , j − 1 ⋮ a n , j − 1 a 1 , j + 1 ⋮ a i − 1 , j + 1 a i + 1 , j + 1 ⋮ a n , j + 1 … … … … a 1 n ⋮ a i − 1 , n a i + 1 , n ⋮ a nn
称其为 a i j a_{ij} a ij 的 余子式 ,记为 M i j M_{ij} M ij ;称 ( − 1 ) i + j M i j (-1)^{i+j}M_{ij} ( − 1 ) i + j M ij 为 a i j a_{ij} a ij 的 代数余子式 ,记为 A i j A_{ij} A ij ,即A i j = ( − 1 ) i + j M i j . A_{ij} = (-1)^{i+j}M_{ij}. A ij = ( − 1 ) i + j M ij .
【注】 A i j A_{ij} A ij 与 a i j a_{ij} a ij 的数值大小无关
定理: n n n 阶行列式等于它的 任何一行(列)元素与其对应的代数余子式乘积之和 ,即∣ A ∣ = a i 1 A i 1 + a i 2 A i 2 + ⋯ + a i n A i n = ∑ k = 1 n a i k A i k , i = 1 , 2 , … , n . 按行 |A| = a_{i1}A_{i1} + a_{i2}A_{i2} + \dots + a_{in}A_{in} = \sum_{k=1}^{n} a_{ik}A_{ik},\ i=1,2,\dots,n. 按行 ∣ A ∣ = a i 1 A i 1 + a i 2 A i 2 + ⋯ + a in A in = ∑ k = 1 n a ik A ik , i = 1 , 2 , … , n . 按行
∣ A ∣ = a 1 j A 1 j + a 2 j A 2 j + ⋯ + a n j A n j = ∑ k = 1 n a k j A k j , j = 1 , 2 , … , n . 按列 |A| = a_{1j}A_{1j} + a_{2j}A_{2j} + \dots + a_{nj}A_{nj} = \sum_{k=1}^{n} a_{kj}A_{kj},\ j=1,2,\dots,n. 按列 ∣ A ∣ = a 1 j A 1 j + a 2 j A 2 j + ⋯ + a nj A nj = ∑ k = 1 n a k j A k j , j = 1 , 2 , … , n . 按列 前一个公式称 ∣ A ∣ |A| ∣ A ∣ 是按第 i i i 行展开的展开式,后一个公式称 ∣ A ∣ |A| ∣ A ∣ 是按第 j j j 列展开的展开式。
按0比较多的行(列)展开好计算
image-20260507161628285 定理 2(异乘变零定理): 行列式的任一行(列)元素与另一行(列)元素的代数余子式乘积之和为 0 0 0 ,即∑ k = 1 n a i k A j k = a i 1 A j 1 + a i 2 A j 2 + ⋯ + a i n A j n = 0 , i ≠ j . \sum_{k=1}^{n} a_{ik}A_{jk} = a_{i1}A_{j1} + a_{i2}A_{j2} + \dots + a_{in}A_{jn} = 0,\ i \neq j. ∑ k = 1 n a ik A j k = a i 1 A j 1 + a i 2 A j 2 + ⋯ + a in A j n = 0 , i = j .
∑ k = 1 n a k i A k j = a 1 i A 1 j + a 2 i A 2 j + ⋯ + a n i A n j = 0 , i ≠ j . \sum_{k=1}^{n} a_{ki}A_{kj} = a_{1i}A_{1j} + a_{2i}A_{2j} + \dots + a_{ni}A_{nj} = 0,\ i \neq j. ∑ k = 1 n a k i A k j = a 1 i A 1 j + a 2 i A 2 j + ⋯ + a ni A nj = 0 , i = j .
image-20260507164113329 在用展开公式的时候,还要注意下面几个特殊情况的配合:
(1) 上(下)三角形行列式
上(下)三角形行列式的值等于主对角线元素的乘积:
∣ a 11 a 12 … a 1 n a 22 … a 2 n ⋱ ⋮ a n n ∣ = ∣ a 11 a 21 a 22 ⋮ ⋮ ⋱ a n 1 a n 2 … a n n ∣ = a 11 a 22 ⋯ a n n . \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & \dots & a_{1n} \\ & a_{22} & \dots & a_{2n} \\ & & \ddots & \vdots \\ & & & a_{nn} \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} a_{11} & & & \\ a_{21} & a_{22} & & \\ \vdots & \vdots & \ddots & \\ a_{n1} & a_{n2} & \dots & a_{nn} \end{vmatrix} = a_{11}a_{22}\cdots a_{nn}. a 11 a 12 a 22 … … ⋱ a 1 n a 2 n ⋮ a nn = a 11 a 21 ⋮ a n 1 a 22 ⋮ a n 2 ⋱ … a nn = a 11 a 22 ⋯ a nn .
(2) 关于副对角线的行列式
∣ a 11 a 12 … a 1 , n − 1 a 1 n a 21 a 22 … a 2 , n − 1 0 ⋮ ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 0 … 0 0 ∣ = ∣ 0 … 0 a 1 n 0 … a 2 , n − 1 a 2 n ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 … a n , n − 1 a n n ∣ = ( − 1 ) n ( n − 1 ) 2 a 1 n a 2 , n − 1 ⋯ a n 1 . \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & \dots & a_{1,n-1} & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \dots & a_{2,n-1} & 0 \\ \vdots & \vdots & & \vdots & \vdots \\ a_{n1} & 0 & \dots & 0 & 0 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} 0 & \dots & 0 & a_{1n} \\ 0 & \dots & a_{2,n-1} & a_{2n} \\ \vdots & & \vdots & \vdots \\ a_{n1} & \dots & a_{n,n-1} & a_{nn} \end{vmatrix} = (-1)^{\frac{n(n-1)}{2}} a_{1n}a_{2,n-1}\cdots a_{n1}. a 11 a 21 ⋮ a n 1 a 12 a 22 ⋮ 0 … … … a 1 , n − 1 a 2 , n − 1 ⋮ 0 a 1 n 0 ⋮ 0 = 0 0 ⋮ a n 1 … … … 0 a 2 , n − 1 ⋮ a n , n − 1 a 1 n a 2 n ⋮ a nn = ( − 1 ) 2 n ( n − 1 ) a 1 n a 2 , n − 1 ⋯ a n 1 .
k 阶子式:
n n n 阶矩阵中任取 k k k 行 k k k 列,按原顺序构成的 k k k 阶行列式,记为 N N N 。
余子式: 划去 k k k 阶子式 N N N 所在 k k k 行 k k k 列,剩余元素构成 n − k n-k n − k 阶行列式,为 N N N 的 余子式 ,记作 M M M 。
代数余子式 : 子式 N N N 在第 i 1 , i 2 , … , i k i_1,i_2,\dots,i_k i 1 , i 2 , … , i k 行、第 j 1 , j 2 , … , j k j_1,j_2,\dots,j_k j 1 , j 2 , … , j k 列:A = ( − 1 ) , ( i 1 + i 2 + ⋯ + i k ) , + , ( j 1 + j 2 + ⋯ + j k ) M A=(-1)^{,(i_1+i_2+\dots+i_k),+,(j_1+j_2+\dots+j_k)}M A = ( − 1 ) , ( i 1 + i 2 + ⋯ + i k ) , + , ( j 1 + j 2 + ⋯ + j k ) M 。
拉普拉斯定理: 任意 n n n 阶行列式,选定 k k k 行(或 k k k 列),行列式值等于这 k k k 行中所有 k k k 阶子式 与其对应 代数余子式 乘积之和:D = N 1 A 1 + N 2 A 2 + N 3 A 3 + ⋯ + N C n k A C n k D = N_1 A_1 + N_2 A_2 + N_3 A_3 + \cdots + N_{\mathrm{C}_n^k} A_{\mathrm{C}_n^k} D = N 1 A 1 + N 2 A 2 + N 3 A 3 + ⋯ + N C n k A C n k
C n k \mathrm{C}_n^k C n k 是从 n n n 行中取 k k k 行的组合数。
两个特殊的拉普拉斯展开式 适用于带有 0 块的行列式
如果 A A A 和 B B B 分别是 m m m 阶和 n n n 阶矩阵,则
∣ A ∗ O B ∣ = ∣ A O ∗ B ∣ = ∣ A ∣ ⋅ ∣ B ∣ , \begin{vmatrix} A & * \\ O & B \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} A & O \\ * & B \end{vmatrix} = |A| \cdot |B|, A O ∗ B = A ∗ O B = ∣ A ∣ ⋅ ∣ B ∣ ,
∣ O A B ∗ ∣ = ∣ ∗ A B O ∣ = ( − 1 ) m n ∣ A ∣ ⋅ ∣ B ∣ . \begin{vmatrix} O & A \\ B & * \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} * & A \\ B & O \end{vmatrix} = (-1)^{mn} |A| \cdot |B|. O B A ∗ = ∗ B A O = ( − 1 ) mn ∣ A ∣ ⋅ ∣ B ∣.
image-20260508122155512 (4) 范德蒙德行列式
∣ 1 1 … 1 x 1 x 2 … x n x 1 2 x 2 2 … x n 2 ⋮ ⋮ ⋮ x 1 n − 1 x 2 n − 1 … x n n − 1 ∣ = ∏ 1 ≤ j < i ≤ n ( x i − x j ) \begin{vmatrix} 1 & 1 & \dots & 1 \\ x_1 & x_2 & \dots & x_n \\ x_1^2 & x_2^2 & \dots & x_n^2 \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ x_1^{n-1} & x_2^{n-1} & \dots & x_n^{n-1} \end{vmatrix} = \prod \limits_{1 \le j < i \le n} (x_i - x_j) 1 x 1 x 1 2 ⋮ x 1 n − 1 1 x 2 x 2 2 ⋮ x 2 n − 1 … … … … 1 x n x n 2 ⋮ x n n − 1 = 1 ≤ j < i ≤ n ∏ ( x i − x j ) .
image-20260510150256600 两个前提:方程和未知量数量相等,D ≠ 0 D \neq 0 D = 0 .
若 n n n 个方程 n n n 个未知量构成的非齐次线性方程组 { a 11 x 1 + a 12 x 2 + ⋯ + a 1 n x n = b 1 , a 21 x 1 + a 22 x 2 + ⋯ + a 2 n x n = b 2 , ⋯ ⋯ a n 1 x 1 + a n 2 x 2 + ⋯ + a n n x n = b n \begin{cases} a_{11}x_1 + a_{12}x_2 + \dots + a_{1n}x_n = b_1, \\ a_{21}x_1 + a_{22}x_2 + \dots + a_{2n}x_n = b_2, \\ \quad\quad\quad\quad\quad\quad\cdots\cdots \\ a_{n1}x_1 + a_{n2}x_2 + \dots + a_{nn}x_n = b_n \end{cases} ⎩ ⎨ ⎧ a 11 x 1 + a 12 x 2 + ⋯ + a 1 n x n = b 1 , a 21 x 1 + a 22 x 2 + ⋯ + a 2 n x n = b 2 , ⋯⋯ a n 1 x 1 + a n 2 x 2 + ⋯ + a nn x n = b n 的系数行列式D = ∣ a 11 a 12 ⋯ a 1 n a 21 a 22 ⋯ a 2 n ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 a n 2 ⋯ a n n ∣ ≠ 0 D = \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & \cdots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \cdots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{n1} & a_{n2} & \cdots & a_{nn} \end{vmatrix}\neq 0 D = a 11 a 21 ⋮ a n 1 a 12 a 22 ⋮ a n 2 ⋯ ⋯ ⋯ a 1 n a 2 n ⋮ a nn = 0 ,则方程组有唯一解,且x i = D i D , i = 1 , 2 , … , n x_i = \frac{D_i}{D},\quad i=1,2,\dots,n x i = D D i , i = 1 , 2 , … , n ,其中 D i D_i D i 是把系数行列式 D D D 中第 i i i 列元素(即第 i i i 列的 x i x_i x i 的系数)替换成方程组右端的常数项 b 1 , b 2 , … , b n b_1,b_2,\dots,b_n b 1 , b 2 , … , b n 所构成的行列式。
D 1 = ∣ b 1 a 12 ⋯ a 1 n b 2 a 22 ⋯ a 2 n ⋮ ⋮ ⋮ b n a n 2 ⋯ a n n ∣ , D 2 = ∣ a 11 b 1 ⋯ a 1 n a 21 b 2 ⋯ a 2 n ⋮ ⋮ ⋮ a n 1 b n ⋯ a n n ∣ D_1 = \begin{vmatrix} b_1 & a_{12} & \cdots & a_{1n} \\ b_2 & a_{22} & \cdots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ b_n & a_{n2} & \cdots & a_{nn} \end{vmatrix}, \quad D_2 = \begin{vmatrix} a_{11} & b_1 & \cdots & a_{1n} \\ a_{21} & b_2 & \cdots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{n1} & b_n & \cdots & a_{nn} \end{vmatrix} D 1 = b 1 b 2 ⋮ b n a 12 a 22 ⋮ a n 2 ⋯ ⋯ ⋯ a 1 n a 2 n ⋮ a nn , D 2 = a 11 a 21 ⋮ a n 1 b 1 b 2 ⋮ b n ⋯ ⋯ ⋯ a 1 n a 2 n ⋮ a nn
注 :若 D = 0 D = 0 D = 0 ,方程组可能无解,也可能有无穷多解,但一定不是有唯一解。
推论
若包含 n n n 个方程 n n n 个未知量的齐次线性方程组 { a 11 x 1 + a 12 x 2 + ⋯ + a 1 n x n = 0 , a 21 x 1 + a 22 x 2 + ⋯ + a 2 n x n = 0 , ⋯ ⋯ a n 1 x 1 + a n 2 x 2 + ⋯ + a n n x n = 0 \begin{cases} a_{11}x_1 + a_{12}x_2 + \dots + a_{1n}x_n = 0, \\ a_{21}x_1 + a_{22}x_2 + \dots + a_{2n}x_n = 0, \\ \quad\quad\quad\quad\quad\quad\cdots\cdots \\ a_{n1}x_1 + a_{n2}x_2 + \dots + a_{nn}x_n = 0 \end{cases} ⎩ ⎨ ⎧ a 11 x 1 + a 12 x 2 + ⋯ + a 1 n x n = 0 , a 21 x 1 + a 22 x 2 + ⋯ + a 2 n x n = 0 , ⋯⋯ a n 1 x 1 + a n 2 x 2 + ⋯ + a nn x n = 0 的系数行列式 D ≠ 0 D \neq 0 D = 0 ,则方程组只有零解。(充要条件)
反之,若齐次线性方程组有非零解,则其系数行列式必为 0 0 0 ,即 D = 0 D = 0 D = 0 。(充要条件)